O μπάτλερ, ο τραπεζίτης και τα σκάνδαλα που σαρώνουν το Βατικανό

Στο κήρυγμά του για τη λειτουργία της Πεντηκοστής των Καθολικών, ο Πάπας Βενέδικτος ο 16ος παρέθεσε το απόσπασμα της Καινής Διαθήκης σύμφωνα με το οποίο οι άνεμοι και οι πλημμύρες κλονίζουν τον Οίκο του Κυρίου, αλλά αυτός δεν καταρρέει, γιατί είναι θεμελιωμένος πάω στον βράχο. Ωστόσο, η εικονοπλασία της βιβλικής περικοπής ωχριά μπροστά σε αυτό που εκτυλίσσεται στο Βατικανό τα τελευταία 24ωρα...

Η διαρκής διαρροή εγγράφων της Αγίας Έδρας στα ιταλικά ΜΜΕ τους τελευταίους μήνες, που ξεκίνησε με την δημοσίευση επιστολών προς τον Πάπα του Αρχιεπισκόπου Vigano (πρώην αναπληρωτή κυβερνήτη της Πόλης του Βατικανού και νυν νούντσιου στις ΗΠΑ), με καταγγελίες για κακοδιαχείριση και αδιαφάνεια, είχε οδηγήσει ήδη από τις 25 Απριλίου τον Ποντίφηκα στον διορισμό τριμελούς επιτροπής γηραιών καρδιναλίων υπό τον Julian Herranz (της αδελφότητας Opus Dei) προκειμένου να διερευνηθεί ό,τι απέκτησε ήδη την προσωνυμία Wikileaks.

Ωστόσο, η έκδοση το περασμένο Σαββατοκύριακο του βιβλίου του δημοσιογράφου Gianluigi Nuzzi υπό τον τίτλο «Η Αυτού Αγιότης», στο οποίο αναπαράγονται ιδιόχειρες επιστολές και σημειώματα, έκτασης δεκάδων σελίδων, του ίδιου του Πάπα και του ιδιαίτερου γραμματέα του π. Georg Gaenswein, μετέτρεψε την όλη υπόθεση, σύμφωνα με το Γραφείο Τύπου της Αγίας Έδρας, «από αμφιλεγόμενη (και αντικειμενικά δυσφημιστική) δημοσιογραφική πρακτική» σε «εγκληματική ενέργεια».

Το σοκ υπήρξε ακόμη μεγαλύτερο όταν στα τέλη της εβδομάδας επιβεβαιώθηκε ότι από την Τετάρτη είχε συλληφθεί για αδικαιολόγητη κατοχή στην οικία του επίσημων εγγράφων, ο ίδιος ο μπάτλερ του Βενέδικτου 16ου, ο 46χρονος Paolo Gabriele, πατέρας τριών τέκνων, ο οποίος από το 1998 αποτελούσε τμήμα της εννεαμελούς «παπικής οικογένειας» που φροντίζει την καθημερινότητα του Ποντίφηκα.

Και ενώ οι ανακριτικές αρχές του Βατικανού έχουν ήδη κινήσει επίσημη διαδικασία κατά του Gabriele, αφήνοντας να διαφανεί ότι επίκειται και η σύλληψη δεύτερου λαϊκού, οι γνωρίζοντες αναρωτιούνται ποιος «προσέλαβε» ή παγίδευσε τον βαθιά θρησκευόμενο και μάλλον αφελή μπάτλερ, που δύσκολα θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ο εγκέφαλος της εκστρατείας των διαρροών. Άλλωστε ήδη πριν τη σύλληψή του, γινόταν ευρέως αποδεκτό ότι η όλη υπόθεση εικονογραφεί μια μεγάλη μάχη εξουσίας μεταξύ εκκλησιαστικών κύκλων, με πρώτο προφανή στόχο τον συγκεντρωτικό «Γραμματέα του Κράτους» (ήτοι πρωθυπουργό της Αγίας Έδρας) καρδινάλιο Tarcisio Bertone, παλαιό συνεργάτη του (εν πολλοίς απέχοντος από το έργο της καθημερινής διοίκησης) Βενέδικτου 16ου.

Οι θεωρίες αυτές ενισχύθηκαν περαιτέρω όταν την Παρασκευή, προτού καν αφομοιωθεί το σοκ της σύλληψης του Gabriele, ανακοινώθηκε η εκπαραθύρωση του «τραπεζίτη του Βατικανού», καθηγητή Ettore Gotti Tedeschi.

Σε ό,τι χαρακτηρίσθηκε ήδη ως «το πρώτο στα χρονικά πραξικόπημα των λαϊκών στο Βατικανό», τα τέσσερα λοιπά μέλη του εποπτικού συμβουλίου του «Ινστιτούτου Θρησκευτικών Εργασιών» (ΙΟΡ), όπως αποκαλείται επισήμως η λεγόμενη Τράπεζα του Βατικανού, ενέκριναν ψήφο δυσπιστίας προς τον Gotti Tedeschi, δημοσιοποιώντας την απόφασή τους αυτή προτού επιληφθεί η πενταμελής επιτροπή καρδιναλίων που επιβλέπει τον οργανισμό. Ακόμη χειρότερα, η πενταμελής επιτροπή που συνήλθε την επομένη, υπό την προεδρία του Bertone, δεν κατόρθωσε να καταλήξει σε αποφάσεις, προφανώς λόγω διαφωνιών.

Φυσιογνωμία με έντονη παρουσία στην ιταλική δημόσια ζωή και τακτική αρθρογραφία στον Corriere della Sera, ο Gotti Tedeschi (πρώην στέλεχος της Parmalat που συνέδεσε τα πρώτα του βήματα με τον δολοφονηθέντα το 2006 τραπεζίτη και μέλος της Opus Dei, Gianmario Roveraro) είχε αναλάβει το IOR το 2009, με καθήκον την εμπέδωση κανόνων διαφάνειας, προκειμένου η τράπεζα να ενταχθεί στη «λευκή  λίστα» του ΟΟΣΑ για το ξέπλυμα χρήματος. Μάλιστα θεωρούνταν εκ των βασικών διαμορφωτών των θέσεων της Καθολικής Εκκλησίας στα θέματα της οικονομίας και πρόσφατα είχε προτείνει ως λύση για την έξοδο της Ιταλίας από την κρίση την κινητοποίηση των 10 τρις. των ιταλικών αποταμιεύσεων για χαμηλότοκη δανειοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Ωστόσο, ο Αμερικανός γραμματέας του εποπτικού συμβουλίου και επικεφαλής του τάγματος των Ιπποτών του Κολόμβου, Carl Anderson  σε υπόμνημά του (το οποίο... βεβαίως διέρρευσε) κατηγορεί τον Gotti Tedeschi για πλημμελή εκτέλεση των καθηκόντων του, χάριν των άλλων του ασχολιών, για εριστική συμπεριφορά προς το προσωπικό (γνωστή είναι η αντιπαράθεσή του με τον γενικό διευθυντή Paolo Cipriani, με τον οποίο είχαν ανακριθεί από κοινού από τις Ιταλικές αρχές για δύο «ύποπτες» τραπεζικές συναλλαγές), ακόμη και για αδικαιολόγητη κατοχή επίσημων εγγράφων – κάνοντας πολλούς να εικάσουν ότι η υπόθεσή του συνδέεται με τα Vatileaks.

Πάντως ο Anderson ξεκαθάρισε (ενόψει και του προγραμματισμένου για τον Ιούλιο ελέγχου του IOR από την ομάδα Moneyval του Συμβουλίου της Ευρώπης) ότι η εκπαραθύρωση του Gotti Tedeschi δεν συνιστά υπαναχώρηση ως προς τον στόχο συμμόρφωσης του Ιδρύματος με τις διεθνείς προδιαγραφές διαφάνειας. Στα παρασκήνια πάντως πολλοί υποστηρίζουν ότι ο καρδινάλιος Bertone επικαλούμενος την «ιδιαιτερότητα της αποστολής του IOR» διστάζει ως προς την πλήρη εφαρμογή των διεθνών προδιαγραφών.

Υπενθυμίζεται ότι στις αρχές της δεκαετίας του ’80 το IOR είχε βρεθεί στο επίκεντρο ενός μεγάλου σκανδάλου το οποίο αποτυπώθηκε κινηματογραφικά (με την απαραίτητη σεναριακή ελευθερία) στον «Νονό 3». Η τράπεζα είχε εμπλακεί στην χρεωκοπία, ύψους 3,5 δισ. δολαρίων, της θυγατρικής της Banco Ambrosiano, η οποία με τη σειρά της διευκόλυνε το ξέπλυμα χρήματος της ιταλικής μαφίας (προερχόμενου από εμπόριο ηρωίνης) για τη χρηματοδότηση από την μασονική στοά Propaganda Due ακροδεξιών ένοπλων ομάδων. Ο επικεφαλής της Banco Ambrosiano βρέθηκε κρεμασμένος κάτω από τη Γέφυρα Blackfriars του Λονδίνου ενώ ο Λιθουανο-αμερικανός επικεφαλής του IOR, αρχιεπίσκοπος Paul Marcinkcus, πρώην σωματοφύλακας του Πάπα Παύλου του 6ου, παρέμεινε επί έτη αποκλεισμένος στο Βατικανό λόγω δίωξής του από τις ιταλικές αρχές.

[Άρθρο του Κώστα Ράπτη από το capital.gr]